Khi nhắc đến năng lượng nguyên tử, nhiều người thường liên tưởng đến các nhà máy điện hạt nhân hay những khái niệm phức tạp, xa vời với cuộc sống thường ngày. Tuy nhiên, trên thực tế, những thành tựu của công nghệ hạt nhân đã và đang hiện diện trong nhiều lĩnh vực quen thuộc như khám chữa bệnh, sản xuất công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao và bảo vệ môi trường.
Nhằm nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và người dân về vai trò của năng lượng nguyên tử trong phát triển kinh tế - xã hội, UBND tỉnh Bắc Ninh đã ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án “Thông tin, tuyên truyền về phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn đến năm 2035” trên địa bàn tỉnh.
Năng lượng nguyên tử không chỉ là điện hạt nhân
Năng lượng nguyên tử là lĩnh vực khoa học và công nghệ khai thác các hiện tượng liên quan đến hạt nhân nguyên tử nhằm phục vụ các mục đích hòa bình. Trong nhiều năm qua, công nghệ này đã góp phần quan trọng vào sự phát triển của nhiều quốc gia trên thế giới.
Tại Việt Nam, các ứng dụng năng lượng nguyên tử đang được sử dụng rộng rãi trong y tế, công nghiệp, nông nghiệp, tài nguyên môi trường và nghiên cứu khoa học. Những ứng dụng này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống mà còn hỗ trợ phát triển kinh tế theo hướng hiện đại, bền vững.
Theo Kế hoạch của UBND tỉnh Bắc Ninh, công tác tuyên truyền sẽ tập trung làm rõ các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình; đồng thời phổ biến những thành tựu, lợi ích thiết thực của công nghệ bức xạ và đồng vị phóng xạ trong các lĩnh vực đời sống.
Những ứng dụng gần gũi với cuộc sống
Trong lĩnh vực y tế, các thiết bị như máy X-quang, máy chụp cắt lớp CT, hệ thống xạ trị điều trị ung thư hay các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại đều là những ứng dụng của bức xạ và đồng vị phóng xạ. Nhờ đó, bác sĩ có thể phát hiện bệnh sớm, nâng cao hiệu quả điều trị và giảm thiểu rủi ro cho người bệnh.
Trong nông nghiệp, công nghệ bức xạ được sử dụng để tạo giống cây trồng mới có năng suất cao, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt hơn; hỗ trợ bảo quản nông sản sau thu hoạch, kéo dài thời gian sử dụng và nâng cao giá trị xuất khẩu.
Đối với lĩnh vực công nghiệp, các kỹ thuật sử dụng bức xạ giúp kiểm tra chất lượng vật liệu, phát hiện các khuyết tật bên trong sản phẩm mà không cần phá hủy cấu trúc. Đây là công nghệ đang được áp dụng rộng rãi trong sản xuất cơ khí, điện tử và xây dựng.
Trong lĩnh vực môi trường, kỹ thuật hạt nhân còn hỗ trợ theo dõi nguồn nước, đánh giá ô nhiễm và nghiên cứu các giải pháp xử lý môi trường hiệu quả hơn.
Những ứng dụng đó cho thấy năng lượng nguyên tử không chỉ là câu chuyện của các phòng thí nghiệm hay nhà máy điện mà đã trở thành công cụ phục vụ trực tiếp đời sống con người.
An toàn là yêu cầu hàng đầu
Bên cạnh việc tuyên truyền về lợi ích và các ứng dụng của năng lượng nguyên tử, Bắc Ninh cũng đặc biệt chú trọng nâng cao nhận thức về an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân. Đây được xác định là một trong những nội dung trọng tâm của Đề án.
Theo đó, người dân sẽ được cung cấp những kiến thức cơ bản về an toàn bức xạ; trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân khi tham gia các hoạt động liên quan đến nguồn phóng xạ; các biện pháp ứng phó sự cố bức xạ và hạt nhân; cũng như bài học kinh nghiệm từ các sự cố trên thế giới.
Việc tuyên truyền đúng, đầy đủ và khoa học sẽ giúp cộng đồng hiểu đúng bản chất của công nghệ hạt nhân, tránh tâm lý lo ngại hoặc tiếp nhận các thông tin sai lệch, thiếu kiểm chứng.
Đa dạng hình thức tuyên truyền, đưa kiến thức đến gần người dân
Để nâng cao hiệu quả truyền thông, tỉnh Bắc Ninh sẽ triển khai nhiều hình thức tuyên truyền khác nhau như hội nghị, hội thảo, tọa đàm, tập huấn chuyên đề; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền trên báo chí, phát thanh, truyền hình, Cổng Thông tin điện tử, nền tảng số và mạng xã hội.
Đối tượng tuyên truyền không chỉ là cán bộ, công chức, viên chức mà còn hướng tới thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên, doanh nghiệp và đông đảo các tầng lớp Nhân dân trên địa bàn tỉnh.
Theo kế hoạch giai đoạn 2026-2030, tỉnh sẽ tổ chức các hội nghị phổ biến kiến thức về ứng dụng năng lượng nguyên tử, an toàn bức xạ; tăng cường tuyên truyền về ứng dụng bức xạ trong y tế, nông nghiệp, môi trường; xây dựng các chuyên đề, phóng sự phát sóng trên các phương tiện thông tin đại chúng và đẩy mạnh truyền thông trên Cổng Thông tin điện tử các cấp.
Hướng tới phát triển bền vững
Trong bối cảnh khoa học công nghệ đang trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, việc phát triển và ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình là xu hướng tất yếu, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Việc triển khai Đề án trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh không chỉ giúp nâng cao nhận thức xã hội về công nghệ hạt nhân mà còn tạo nền tảng thuận lợi để các thành tựu khoa học tiên tiến tiếp tục được ứng dụng sâu rộng vào thực tiễn, phục vụ hiệu quả công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
