Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 với nhiều quy định mới được ban hành đã tạo hành lang pháp lý quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống ma túy, hướng tới mục tiêu xây dựng xã hội an toàn, lành mạnh, không ma túy. Con người đúng là rất giỏi tạo ra vấn đề, rồi lại phải dồn trí tuệ để vá lại bằng luật pháp và công nghệ. Dù vậy, đây là một bước đi cần thiết và đáng chú ý.
(Nguồn ảnh: Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy)
Theo Thiếu tướng Ngô Thanh Bình, Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 đã cụ thể hóa nhiều chủ trương lớn của Đảng, trong đó tập trung vào việc quản lý chặt chẽ người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy và người sau cai nghiện. Những quy định mới không chỉ tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước mà còn đặt nền móng cho một phương thức tiếp cận toàn diện, đồng bộ và hiệu quả hơn trong công tác phòng, chống ma túy.
Điểm nổi bật của Luật là nhiều quy định mang tính đột phá, đặc biệt là việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử trong quản lý người cai nghiện tại gia đình, cộng đồng; người đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế và người thuộc diện quản lý sau cai nghiện ma túy. Cùng với đó, Luật bổ sung biện pháp áp giải đối với trường hợp không chấp hành xét nghiệm chất ma túy; đồng thời quy định rõ thời hạn cai nghiện, gồm 24 tháng đối với người cai nghiện lần đầu và 36 tháng đối với trường hợp tái nghiện. Những quy định này góp phần khắc phục bất cập trong thực tiễn, bảo đảm tính thống nhất, minh bạch, đồng thời nâng cao hiệu quả răn đe, phòng ngừa vi phạm.
Trong bối cảnh tội phạm ma túy ngày càng hoạt động tinh vi, lợi dụng không gian mạng, dịch vụ chuyển phát và nhiều hình thức ngụy trang để che giấu hành vi phạm tội, Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 đã tăng cường các quy định kiểm soát, nghiêm cấm hành vi quảng cáo, lôi kéo, hướng dẫn sử dụng trái phép chất ma túy. Đồng thời, Luật đẩy mạnh ứng dụng khoa học, kỹ thuật và công nghệ hiện đại, kết hợp mở rộng hợp tác quốc tế nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh, triệt phá tận gốc các đường dây, ổ nhóm tội phạm ma túy.
Đáng chú ý, biện pháp giám sát điện tử được đánh giá là bước tiến lớn trong đổi mới công tác quản lý người nghiện và người sau cai nghiện ma túy, đánh dấu sự chuyển đổi từ phương thức quản lý “truyền thống” sang “hiện đại”. Việc kết nối, khai thác dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư kết hợp với các giải pháp kỹ thuật sẽ giúp giảm tải đáng kể cho lực lượng Công an cấp xã, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát, quản lý trên thực tế.
Không chỉ phục vụ công tác quản lý, dữ liệu từ hệ thống giám sát điện tử còn là nguồn thông tin quan trọng phục vụ nhiệm vụ phòng, chống ma túy. Thông qua việc phân tích, theo dõi dữ liệu, lực lượng chức năng có thể sớm phát hiện dấu hiệu bất thường, xác định địa bàn tiềm ẩn phức tạp về ma túy để chủ động triển khai biện pháp đấu tranh, xử lý kịp thời, không để hình thành điểm nóng, góp phần giữ vững an ninh trật tự tại cơ sở.
Bên cạnh hiệu quả quản lý, việc áp dụng giám sát điện tử còn thể hiện rõ tính nhân văn của chính sách pháp luật. Thông qua công tác theo dõi sức khỏe, tâm lý và những biểu hiện bất thường của người cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; người đang điều trị bằng thuốc thay thế và người thuộc diện quản lý sau cai nghiện, cơ quan chức năng có thể kịp thời hỗ trợ về y tế, tư vấn tâm lý và can thiệp cần thiết, tạo điều kiện để họ ổn định cuộc sống, hạn chế nguy cơ tái nghiện.
Việc triển khai biện pháp giám sát điện tử được thực hiện công khai, minh bạch, người bị giám sát được thông báo đầy đủ về quyền và trách nhiệm của mình. Cùng với hệ thống chế tài chặt chẽ, đặc biệt là quy định áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc đối với người nghiện không chấp hành giám sát điện tử, Luật tạo ra sức răn đe thực chất, buộc đối tượng thuộc diện quản lý phải nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tự điều chỉnh hành vi, từ đó ngăn ngừa những hậu quả nguy hiểm cho xã hội.
Với những điểm mới mang tính toàn diện, hiện đại và nhân văn, Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác phòng, chống ma túy, góp phần giảm số người nghiện, làm sạch địa bàn, kéo giảm tội phạm ma túy, tội phạm hình sự và các hành vi vi phạm pháp luật khác, bảo đảm cuộc sống bình yên cho Nhân dân.
