Trong bối cảnh tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy tiếp tục diễn biến phức tạp, việc triển khai đồng bộ, hiệu quả Luật Phòng, chống ma túy năm 2021 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với từng địa phương. Tại xã Liên Bão, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống ma túy không chỉ dừng ở nhận thức mà đang từng bước đi vào chiều sâu, gắn với thực tiễn quản lý địa bàn.
Luật Phòng, chống ma túy năm 2021 đã có nhiều điểm mới quan trọng, thể hiện rõ quan điểm chuyển mạnh từ “đấu tranh, xử lý” sang “phòng ngừa là chính, kết hợp quản lý chặt chẽ và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng”. Một trong những nội dung cốt lõi là quy định cụ thể về quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, coi đây là nhóm đối tượng cần được phát hiện sớm, lập hồ sơ quản lý, tư vấn, hỗ trợ cai nghiện kịp thời nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh tội phạm.
Thực tế tại Liên Bão cho thấy, công tác rà soát, lập danh sách người liên quan đến ma túy đã được lực lượng công an xã phối hợp chặt chẽ với các thôn, tổ dân phố triển khai thường xuyên. Dữ liệu được cập nhật theo hướng “đúng, đủ, sạch, sống”, phục vụ hiệu quả cho việc quản lý và xây dựng các biện pháp can thiệp phù hợp. Đây là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa quy định của luật về quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy ngay từ cơ sở.
Bên cạnh đó, Luật cũng quy định rõ trách nhiệm của gia đình, cộng đồng và chính quyền địa phương trong công tác phòng ngừa. Theo đó, gia đình không chỉ là “tuyến đầu” phát hiện dấu hiệu bất thường mà còn có nghĩa vụ phối hợp với cơ quan chức năng trong quản lý, giáo dục người thân. Ở Liên Bão, nhiều mô hình “gia đình không có ma túy”, “khu dân cư an toàn về an ninh trật tự” đã được duy trì, góp phần tạo “lá chắn xã hội” ngay từ cơ sở.
Một điểm nhấn đáng chú ý khác là chính sách về cai nghiện ma túy. Luật quy định đa dạng hình thức cai nghiện, từ tự nguyện tại gia đình, cộng đồng đến bắt buộc tại cơ sở cai nghiện. Địa phương đã tích cực tuyên truyền để người dân hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ, tránh tâm lý e ngại, kỳ thị. Đồng thời, công tác hỗ trợ sau cai, tạo việc làm, ổn định cuộc sống cũng được quan tâm, nhằm giảm tỷ lệ tái nghiện – một thách thức lớn trong thực tiễn.
Cùng với đó, các quy định về phòng ngừa ma túy trong học đường đang được triển khai quyết liệt. Các trường học trên địa bàn xã đã đưa nội dung giáo dục phòng, chống ma túy vào sinh hoạt ngoại khóa, lồng ghép trong các môn học, giúp học sinh nhận diện sớm các loại ma túy mới, đặc biệt là ma túy tổng hợp núp bóng dưới dạng thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử. Việc này phù hợp với yêu cầu của luật trong việc bảo vệ nhóm đối tượng thanh thiếu niên – những người dễ bị lôi kéo, dụ dỗ.
Đáng lưu ý, hệ thống văn bản dưới luật như các nghị định, thông tư hướng dẫn đã cụ thể hóa nhiều quy trình nghiệp vụ, từ lập hồ sơ quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy đến tổ chức cai nghiện bắt buộc. Điều này giúp chính quyền cơ sở như Liên Bão có cơ sở pháp lý rõ ràng để triển khai, tránh lúng túng, chồng chéo trong thực hiện.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phòng, chống ma túy tại cơ sở vẫn đối mặt với không ít khó khăn: thủ đoạn hoạt động của tội phạm ngày càng tinh vi; nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế; nguồn lực dành cho công tác cai nghiện, quản lý sau cai còn thiếu. Điều đó đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ hơn nữa của cả hệ thống chính trị, trong đó công tác tuyên truyền phải đi trước một bước.
Để nâng cao hiệu quả thực thi Luật Phòng, chống ma túy, xã Liên Bão cần tiếp tục đổi mới hình thức tuyên truyền theo hướng trực quan, sinh động, dễ tiếp cận; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội để lan tỏa thông tin chính thống. Đồng thời, phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể, đặc biệt là đoàn thanh niên, hội phụ nữ trong việc tiếp cận các nhóm đối tượng có nguy cơ cao.
Phòng, chống ma túy không phải là nhiệm vụ của riêng lực lượng chức năng mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Khi mỗi người dân Liên Bão nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, chủ động phòng ngừa, tích cực tố giác tội phạm, thì “lá chắn” phòng, chống ma túy từ cơ sở sẽ ngày càng vững chắc, góp phần giữ gìn an ninh trật tự, bảo đảm cuộc sống bình yên cho nhân dân.
