Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, đất nước hôm nay đang vững bước trên con đường đổi mới và phát triển. Nhưng ở nhiều miền quê trên dải đất hình chữ S, vẫn còn những gia đình ngày ngày ngóng đợi một thông tin về người thân đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Nỗi đau chiến tranh có thể khép lại theo thời gian, nhưng khát vọng tìm lại tên tuổi, quê hương và danh tính của những người đã ngã xuống vẫn luôn cháy bỏng trong lòng thân nhân liệt sĩ.
Bởi vậy, việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng mà còn là trách nhiệm thiêng liêng, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc Việt Nam.
Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337 tiến hành quy tập hài cốt liệt sĩ xã Hướng Lập, tỉnh Quảng Trị. (Nguồn ảnh: Báo Quân đội Nhân dân)
Trong các cuộc kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, hàng triệu người con ưu tú đã anh dũng chiến đấu và hy sinh vì nền độc lập, tự do của dân tộc. Sự hy sinh ấy đã làm nên những trang sử vẻ vang của đất nước, đồng thời để lại cho các thế hệ hôm nay trách nhiệm tiếp nối công cuộc tri ân, chăm lo đối với người có công với cách mạng.
Tuy nhiên, do điều kiện chiến tranh ác liệt, nhiều liệt sĩ hy sinh ở những địa bàn xa xôi, thông tin thất lạc hoặc không còn đầy đủ, đến nay vẫn còn hàng trăm nghìn hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy hoặc chưa xác định được danh tính. Nhiều phần mộ tại các nghĩa trang liệt sĩ trên cả nước vẫn mang dòng chữ “Liệt sĩ chưa biết tên”. Đó không chỉ là những khoảng trống trong hồ sơ lịch sử mà còn là nỗi day dứt, mong mỏi kéo dài của biết bao gia đình.
Nhận thức sâu sắc ý nghĩa và tầm quan trọng của nhiệm vụ này, Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đặc biệt, việc ứng dụng khoa học công nghệ, nhất là phương pháp giám định ADN, đang mở ra những cơ hội mới để xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, góp phần đáp ứng nguyện vọng của thân nhân và đồng đội.
Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Chiến dịch thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng, Nhà nước và toàn hệ thống chính trị trong việc tăng tốc thực hiện nhiệm vụ tri ân, đưa công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ đạt hiệu quả thiết thực hơn trong giai đoạn mới.
Hưởng ứng chủ trương của Trung ương, tỉnh Bắc Ninh đang tích cực triển khai kế hoạch lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định thông tin tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn. Đây là nhiệm vụ mang ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc, góp phần hiện thực hóa mục tiêu từng bước xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, đồng thời thể hiện tình cảm, trách nhiệm và lòng biết ơn của các thế hệ hôm nay đối với những người đã cống hiến, hy sinh vì Tổ quốc.
Điều đặc biệt ý nghĩa là phía sau mỗi phần mộ chưa xác định danh tính đều là một câu chuyện còn dang dở. Đó có thể là người con chưa một lần được trở về quê hương sau ngày đất nước hòa bình; là người chồng, người cha mà gia đình đã mòn mỏi chờ đợi suốt nhiều thập kỷ; là đồng đội mà những người còn sống luôn đau đáu tìm kiếm. Bởi vậy, mỗi mẫu ADN được lấy hôm nay không đơn thuần phục vụ công tác chuyên môn mà còn là một tia hy vọng để nối lại những cuộc đoàn tụ đã bị chiến tranh chia cắt.
Cán bộ, chiến sĩ LLVT tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu phối hợp tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. (Nguồn ảnh: Báo Quân đội Nhân dân)
Thực tiễn thời gian qua cho thấy, nhiều trường hợp xác định thành công danh tính liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN đã mang lại niềm xúc động lớn lao cho thân nhân, đồng đội và cộng đồng. Những cuộc đoàn tụ sau hàng chục năm xa cách không chỉ giúp các gia đình nguôi ngoai nỗi đau mà còn góp phần bồi đắp, lan tỏa những giá trị nhân văn sâu sắc trong đời sống xã hội.
Trả lại tên cho liệt sĩ không chỉ là trả lại một danh tính. Đó còn là trả lại một phần lịch sử, trả lại niềm tự hào cho gia đình, quê hương và là sự tri ân sâu sắc của các thế hệ hôm nay đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng trách nhiệm đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc chưa bao giờ kết thúc. Hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ còn nhiều khó khăn, nhưng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng của toàn xã hội, niềm mong mỏi đưa các anh trở về với tên tuổi thật của mình sẽ ngày càng được hiện thực hóa.
Bởi với dân tộc Việt Nam, không có sự hy sinh nào bị lãng quên và không một người anh hùng nào bị bỏ lại phía sau.
