Lễ hội truyền thống Hội Lim – biểu tượng văn hóa tiêu biểu của vùng Quan họ Kinh Bắc – đã chính thức được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 1744/QĐ-BVHTTDL ngày 10/6/2025 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Sự kiện không chỉ khẳng định giá trị lịch sử, nghệ thuật đặc sắc của lễ hội mà còn ghi nhận vai trò của các địa phương trong không gian Hội Lim, trong đó có xã Liên Bão. Cùng với thị trấn Lim và xã Nội Duệ (thuộc huyện Tiên Du cũ), Liên Bão là một trong những vùng đất góp phần bảo tồn, nuôi dưỡng và lan tỏa di sản Quan họ – linh hồn của lễ hội. Chính sự bền bỉ gìn giữ truyền thống ấy đã góp phần làm nên sức sống bền lâu của Hội Lim hôm nay.
Hội Lim từ trên cao (Ảnh: Internet)
Việc Lễ hội truyền thống Hội Lim được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là sự ghi nhận chính thức đối với một lễ hội tiêu biểu của vùng Kinh Bắc – nơi hội tụ tín ngưỡng dân gian, phong tục truyền thống và đặc biệt là dân ca Quan họ. Quyết định số 1744/QĐ-BVHTTDL không chỉ tôn vinh giá trị lịch sử – văn hóa của lễ hội mà còn đặt ra trách nhiệm bảo tồn, phát huy di sản đối với các địa phương nằm trong không gian Hội Lim.
Phạm vi di sản bao gồm thị trấn Lim, xã Nội Duệ và xã Liên Bão (nay là xã Tiên Du và xã Liên Bão) - những vùng đất có quan hệ mật thiết với lịch sử hình thành, phát triển của lễ hội, trong đó xã Liên Bão có 06 thôn liên quan đến hội Lim: Hoài Thượng, Hoài Thị, Hoài Trung, Bái Uyên, Chè, Dọc. Đây là sự khẳng định rằng Hội Lim không chỉ là lễ hội của riêng một địa phương mà là không gian văn hóa rộng lớn, được vun đắp bởi nhiều cộng đồng dân cư qua nhiều thế hệ.
Chòi Quan họ tại Hội Lim (Ảnh: Internet)
Trong không gian văn hóa Hội Lim, xã Liên Bão giữ vị trí quan trọng với truyền thống lâu đời trong gìn giữ và thực hành dân ca Quan họ. Nơi đây hiện có nhiều làng Quan họ cổ (gốc), tiêu biểu như: Bái Uyên (Bưởi), Hoài Trung (Bựu Giữa), Hoài Thị, Ngang Nội, Vân Khám - những cộng đồng vẫn duy trì lề lối sinh hoạt Quan họ chuẩn mực, từ hát thờ tại đình, hát canh, hát đối đáp giao duyên đến các nghi thức mời trầu, kết chạ.
Người Hoài Trung – Liên Bão vẫn giữ được các tục lệ cổ truyền của các nghệ nhân Quan họ từ xưa để lại
Công tác bảo tồn Quan họ tại Liên Bão được triển khai đồng bộ, từ việc duy trì các câu lạc bộ dân ca, tổ chức truyền dạy cho thế hệ trẻ, đến phục dựng nghi lễ cổ truyền trong lễ hội. Nhiều nghệ nhân cao tuổi vẫn miệt mài trao truyền làn điệu cổ, giữ gìn chuẩn mực ứng xử Quan họ - yếu tố làm nên chiều sâu văn hóa của di sản. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương cũng chú trọng bảo tồn không gian văn hóa truyền thống thông qua tu bổ đình, đền, di tích; tổ chức lễ hội làng; giáo dục văn hóa dân gian cho cộng đồng.
Những đóng góp ấy không chỉ giúp Quan họ tại Liên Bão tiếp tục được gìn giữ nguyên bản mà còn góp phần tạo nền tảng quan trọng để Hội Lim duy trì sức sống, đủ điều kiện được ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Hội Lim từ lâu được xem là lễ hội tiêu biểu của vùng Quan họ, thường tổ chức vào ngày 13 tháng Giêng âm lịch hằng năm. Lễ hội vừa mang yếu tố tín ngưỡng dân gian với các nghi thức rước, tế, dâng hương, vừa là không gian sinh hoạt văn hóa đặc sắc với các làn điệu Quan họ vang lên trên đồi Lim, trong đình làng, trên thuyền hay trong các canh hát giao duyên.
Những nghi thức, lề lối cổ truyền và được nghe Quan họ Ca thờ (Ca sự tại Đình)
Trong bức tranh văn hóa ấy, sự tham gia của các làng Quan họ thuộc xã Liên Bão góp phần tạo nên chiều sâu truyền thống cho lễ hội. Những làn điệu cổ, lề lối sinh hoạt chuẩn mực và không gian văn hóa làng quê Kinh Bắc chính là yếu tố giúp Hội Lim giữ được bản sắc riêng giữa nhịp sống hiện đại.
Việc Lễ hội truyền thống Hội Lim được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ là niềm tự hào của vùng Kinh Bắc mà còn là sự ghi nhận công sức gìn giữ di sản của các địa phương trong không gian lễ hội, trong đó có xã Liên Bão. Với truyền thống Quan họ bền vững, sự quan tâm của chính quyền và tinh thần gìn giữ văn hóa của nhân dân, Liên Bão tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị Hội Lim, để những câu hát giao duyên vẫn ngân vang, lan tỏa bản sắc văn hóa Bắc Ninh hôm nay và mai sau.
