Trong bối cảnh dân số Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc với nhiều thách thức đan xen như già hóa dân số, mất cân bằng giới tính khi sinh và yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xã Liên Bão đã chủ động triển khai Chiến lược Dân số Việt Nam giai đoạn 2026–2030 bằng những giải pháp đồng bộ, sát thực tiễn.
Ảnh minh hoạ
Không chỉ dừng ở việc kiểm soát quy mô dân số, địa phương đang từng bước chuyển hướng sang nâng cao chất lượng dân số - yếu tố được coi là “Gốc rễ” của phát triển bền vững.
Chủ động kiểm soát quy mô, điều chỉnh cơ cấu dân số
Theo kế hoạch, đến năm 2030, dân số xã Liên Bão dự kiến đạt khoảng 44.419 người, tăng ổn định so với mức hơn 42.900 người năm 2026. Đi cùng với đó là mục tiêu duy trì mức sinh thay thế, với tổng tỷ suất sinh giảm dần từ 2,23 con/phụ nữ xuống còn 2,15, tiến tới ổn định ở mức 2,1 con.
Đáng chú ý, vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh - một hệ lụy xã hội kéo dài nhiều năm - được xác định là trọng tâm cần giải quyết. Nếu như năm 2026, tỷ số giới tính khi sinh ở mức 119 bé trai/100 bé gái, thì đến năm 2030, địa phương phấn đấu giảm còn 111, tiệm cận mức cân bằng tự nhiên.
Theo đồng chí Nguyễn Hữu Ba - Phó Chủ tịch UBND xã Liên Bão, việc kiểm soát quy mô và cơ cấu dân số không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành y tế mà cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị:
“Chúng tôi xác định công tác dân số phải đi trước một bước, gắn chặt với phát triển kinh tế - xã hội. Mỗi chỉ tiêu không chỉ là con số mà là chất lượng cuộc sống, là tương lai của địa phương.”
Nâng cao chất lượng dân số từ những can thiệp sớm
Một trong những điểm mới trong chiến lược dân số của Liên Bão là chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng dân số ngay từ giai đoạn trước sinh và sơ sinh.
Đến năm 2030, xã đặt mục tiêu 60% phụ nữ mang thai được sàng lọc trước sinh, 80% trẻ sơ sinh được sàng lọc ít nhất 5 bệnh bẩm sinh, đồng thời 70% nam, nữ thanh niên được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn.
Tại Trạm Y tế xã, mô hình tư vấn tiền hôn nhân đã bước đầu phát huy hiệu quả. Nhiều cặp đôi trẻ chủ động tham gia khám sức khỏe trước khi kết hôn, qua đó phát hiện sớm các nguy cơ bệnh di truyền.
Bà Nguyễn Thị H., cán bộ y tế xã, chia sẻ:
“Trước đây, người dân còn e ngại khi nói đến khám sức khỏe trước hôn nhân. Nhưng vài năm gần đây, nhận thức đã thay đổi rõ rệt. Nhiều bạn trẻ chủ động tìm hiểu, đăng ký tư vấn, coi đây là bước chuẩn bị cần thiết cho hôn nhân bền vững.”
Thích ứng với già hóa dân số – bài toán không thể trì hoãn
Cùng với nâng cao chất lượng dân số, Liên Bão cũng đang đối mặt với xu hướng già hóa dân số ngày càng rõ nét. Dự kiến đến năm 2030, tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên đạt 11,6%, trong khi tỷ lệ trẻ em dưới 15 tuổi giảm còn 22,7%.
Điều này đòi hỏi hệ thống y tế và an sinh xã hội phải thích ứng kịp thời. Hiện nay, địa phương đã triển khai các mô hình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng, duy trì hoạt động các câu lạc bộ “Người cao tuổi giúp người cao tuổi”.
Đáng chú ý, mục tiêu đặt ra là 100% người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế, được quản lý và chăm sóc sức khỏe định kỳ, góp phần nâng cao chất lượng sống trong giai đoạn tuổi già.
Nâng cao thể chất, kéo dài tuổi thọ – thước đo phát triển bền vững
Không chỉ chú trọng y tế dự phòng, Liên Bão còn hướng tới nâng cao thể chất và tuổi thọ của người dân. Theo kế hoạch, đến năm 2030, tuổi thọ bình quân đạt 75,5 tuổi, trong đó số năm sống khỏe mạnh đạt tối thiểu 68 năm.
Cùng với đó, các chỉ tiêu về thể lực cũng được đặt ra cụ thể: thanh niên 18 tuổi đạt chiều cao trung bình 168,5 cm đối với nam và 157,5 cm đối với nữ.
Những con số này phản ánh sự chuyển biến từ “dân số đông” sang “dân số khỏe, dân số chất lượng” – xu hướng tất yếu trong giai đoạn phát triển mới.
Đồng bộ giải pháp – chìa khóa để hiện thực hóa mục tiêu
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Liên Bão triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: đẩy mạnh truyền thông thay đổi hành vi, nâng cao chất lượng dịch vụ dân số, củng cố mạng lưới y tế cơ sở và tăng cường phối hợp liên ngành.
Đặc biệt, công tác truyền thông được đổi mới theo hướng linh hoạt, tận dụng nền tảng số, mạng xã hội để tiếp cận hiệu quả với thanh niên, công nhân – những nhóm đối tượng có vai trò quan trọng trong cơ cấu dân số.
Theo lãnh đạo UBND xã, một trong những yếu tố quyết định thành công là sự tham gia của cộng đồng:
“Khi người dân hiểu đúng, hành động đúng, thì chính họ sẽ là lực lượng quan trọng nhất trong thực hiện chính sách dân số.”
Từ “kế hoạch” đến “chất lượng sống”
Có thể thấy, chiến lược dân số của xã Liên Bão giai đoạn 2026–2030 không chỉ dừng lại ở những chỉ tiêu hành chính, mà đang từng bước chuyển hóa thành các hành động cụ thể, tác động trực tiếp đến đời sống người dân.
Từ kiểm soát mức sinh, giảm mất cân bằng giới tính, đến nâng cao chất lượng giống nòi và thích ứng già hóa dân số – tất cả đều hướng tới một mục tiêu chung: phát triển con người toàn diện, xây dựng nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững./.
