Trong thời gian gần đây, tình trạng thanh thiếu niên vi phạm pháp luật có chiều hướng gia tăng, diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự tại cơ sở. Thực tiễn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa, quản lý, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.
Gia tăng các vụ việc, tính chất ngày càng phức tạp
Từ đầu năm 2026 đến nay, lực lượng chức năng đã phát hiện, xử lý nhiều vụ việc liên quan đến thanh thiếu niên vi phạm pháp luật, với số lượng đối tượng tăng so với cùng kỳ. Đáng chú ý, các hành vi vi phạm không chỉ dừng lại ở mức độ vi phạm hành chính mà đã chuyển sang các hành vi nghiêm trọng như gây rối trật tự công cộng, cố ý gây thương tích, cướp tài sản.
Điển hình, cuối tháng 3/2026, hơn 30 thanh thiếu niên tụ tập, mang theo hung khí, tham gia đánh nhau, gây rối trật tự công cộng trên địa bàn liên xã; trong đó có nhiều đối tượng đang là học sinh. Vụ việc gây bức xúc trong dư luận, ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự tại địa phương.
Bên cạnh đó, tình trạng thanh thiếu niên điều khiển xe mô tô với tốc độ cao, lạng lách, đánh võng, tụ tập về đêm có chiều hướng gia tăng, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn giao thông và phát sinh tội phạm.
Nhiều nguyên nhân đan xen
Theo đánh giá của cơ quan chức năng, tình trạng trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân.
Trước hết là tác động của mặt trái kinh tế thị trường và môi trường mạng. Việc tiếp xúc với các nội dung bạo lực, trò chơi điện tử, mạng xã hội thiếu kiểm soát đã ảnh hưởng đến nhận thức, hành vi của một bộ phận thanh thiếu niên.
Bên cạnh đó, đặc điểm tâm lý lứa tuổi với xu hướng thích thể hiện bản thân, dễ bị kích động, trong khi nhận thức pháp luật còn hạn chế, thiếu kỹ năng sống cũng là yếu tố khiến thanh thiếu niên dễ vi phạm.
Đáng chú ý, vẫn còn tình trạng gia đình buông lỏng quản lý, thiếu quan tâm hoặc nuông chiều quá mức; giao phương tiện cho con em khi chưa đủ điều kiện điều khiển. Sự phối hợp giữa gia đình - nhà trường - xã hội trong một số trường hợp chưa chặt chẽ, chưa kịp thời phát hiện, ngăn chặn từ sớm.
Tăng cường giải pháp phòng ngừa từ cơ sở
Trước thực trạng trên, chính quyền địa phương đã chỉ đạo triển khai nhiều giải pháp đồng bộ.
Công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật được tăng cường, tập trung vào đối tượng thanh thiếu niên và học sinh, giúp nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật.
Các nhà trường đẩy mạnh giáo dục đạo đức, kỹ năng sống; tăng cường phối hợp với gia đình trong quản lý học sinh; tổ chức cho học sinh ký cam kết chấp hành quy định pháp luật, không vi phạm tệ nạn xã hội.
Lực lượng công an chủ động nắm tình hình, tăng cường tuần tra, kiểm soát vào các khung giờ cao điểm; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đồng thời, tiến hành rà soát, lập danh sách thanh thiếu niên có nguy cơ vi phạm để quản lý, giáo dục tại cộng đồng.
Các thôn, khu dân cư phát huy vai trò trong tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia phòng ngừa, phát hiện, tố giác tội phạm; xây dựng các mô hình tự quản về an ninh trật tự.
Phát huy vai trò của gia đình, nhà trường và xã hội
Thực tiễn cho thấy, công tác phòng ngừa thanh thiếu niên vi phạm pháp luật chỉ đạt hiệu quả khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng.
Gia đình cần nâng cao trách nhiệm trong quản lý, giáo dục con em; thường xuyên nắm bắt tâm lý, mối quan hệ xã hội, hoạt động trên không gian mạng của con.
Nhà trường tiếp tục xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, tăng cường giáo dục pháp luật, kỹ năng sống; kịp thời phát hiện, phối hợp xử lý các trường hợp học sinh có biểu hiện vi phạm.
Các tổ chức đoàn thể cần tổ chức nhiều hoạt động thiết thực, tạo sân chơi lành mạnh, thu hút thanh thiếu niên tham gia, góp phần hạn chế nguy cơ vi phạm pháp luật.
Chủ động phòng ngừa, giữ vững an ninh trật tự từ cơ sở
Phòng ngừa từ sớm, từ xa được xác định là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế thanh thiếu niên vi phạm pháp luật. Việc rà soát, quản lý, giáo dục các đối tượng có nguy cơ cần được thực hiện thường xuyên, liên tục.
Ngăn chặn thanh thiếu niên vi phạm pháp luật không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Khi mỗi gia đình, nhà trường và cộng đồng cùng vào cuộc, sẽ góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh, tạo điều kiện để thanh thiếu niên phát triển toàn diện./.
