Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra sâu rộng trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, từ quản lý nhà nước, giáo dục, y tế, thương mại cho tới sinh hoạt thường ngày của mỗi gia đình, việc Quốc hội ban hành Luật Chuyển đổi số số 148/2025/QH15, có hiệu lực thi hành từ năm 2026, là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho tiến trình xây dựng Chính phủ số, Kinh tế số và Xã hội số tại Việt Nam. Đây không chỉ là đạo luật về công nghệ, mà sâu xa hơn là khuôn khổ pháp lý xác lập quyền, trách nhiệm, chuẩn mực ứng xử và nguyên tắc bảo đảm an toàn cho mọi tổ chức, cá nhân trong môi trường số.
Đối với xã Liên Bão, việc tuyên truyền, phổ biến sâu rộng nội dung Luật Chuyển đổi số 2026 có ý nghĩa thiết thực trong nâng cao nhận thức pháp luật cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân; đồng thời tạo nền tảng xây dựng cộng đồng dân cư số văn minh, chủ động thích ứng, khai thác hiệu quả thành tựu công nghệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Ảnh minh họa.
Luật Chuyển đổi số 2026 - nền tảng pháp lý cho phát triển xã hội số hiện đại
Luật Chuyển đổi số 2026 ra đời nhằm tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho việc ứng dụng công nghệ số trong hoạt động của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và toàn xã hội; thúc đẩy quá trình số hóa dữ liệu, hình thành các nền tảng số dùng chung, phát triển dịch vụ số, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân trên không gian mạng.
Một trong những nội dung cốt lõi của Luật là lấy người dân làm trung tâm của chuyển đổi số. Mọi chính sách, hạ tầng, nền tảng số và dịch vụ số đều hướng tới mục tiêu phục vụ người dân tốt hơn, nhanh hơn, thuận tiện hơn và minh bạch hơn. Từ thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến, thanh toán điện tử, khám chữa bệnh từ xa, học tập trực tuyến, sử dụng định danh điện tử, cho tới tiếp cận thông tin công khai của cơ quan nhà nước, người dân ngày càng trở thành chủ thể trực tiếp thụ hưởng thành quả chuyển đổi số.
Quyền của công dân trên môi trường số: được bảo vệ, được tiếp cận, được thụ hưởng
Trong môi trường số, công dân có nhiều quyền lợi chính đáng được pháp luật bảo vệ.
Trước hết là quyền tiếp cận bình đẳng các dịch vụ số. Mọi người dân đều có quyền sử dụng dịch vụ công trực tuyến, tiếp cận thông tin chính thống, khai thác các nền tảng số phục vụ học tập, lao động, sản xuất kinh doanh và đời sống dân sinh.
Công dân có quyền được bảo vệ dữ liệu cá nhân, bao gồm các thông tin định danh như họ tên, ngày sinh, số căn cước công dân, số điện thoại, địa chỉ cư trú, thông tin tài khoản ngân hàng, hồ sơ y tế, dữ liệu sinh trắc học và các thông tin riêng tư khác. Việc thu thập, lưu trữ, xử lý và sử dụng dữ liệu cá nhân phải bảo đảm đúng mục đích, đúng quy định pháp luật, có sự đồng ý của chủ thể dữ liệu và phải được bảo mật an toàn.
Bên cạnh đó là quyền được bảo đảm an toàn thông tin khi tham gia môi trường số, bao gồm quyền được bảo vệ trước các hành vi xâm nhập trái phép, đánh cắp thông tin, lừa đảo công nghệ cao, giả mạo tài khoản, phát tán mã độc hoặc sử dụng dữ liệu trái phép gây thiệt hại về tài sản, danh dự và quyền lợi hợp pháp.
Nghĩa vụ của công dân trên môi trường số: sử dụng đúng pháp luật, có trách nhiệm với cộng đồng
Song hành với quyền lợi là trách nhiệm và nghĩa vụ pháp lý của mỗi công dân.
Mỗi người dân có trách nhiệm tuân thủ pháp luật khi tham gia không gian mạng, không đăng tải, chia sẻ hoặc phát tán thông tin sai sự thật; không đưa nội dung xuyên tạc, kích động, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác; không tham gia các hành vi vi phạm pháp luật trên môi trường số như lừa đảo trực tuyến, chiếm đoạt tài khoản, mua bán dữ liệu cá nhân, đánh bạc qua mạng hoặc tiếp tay cho tội phạm công nghệ cao.
Công dân cũng có nghĩa vụ bảo vệ thông tin cá nhân của chính mình, không tùy tiện cung cấp hình ảnh giấy tờ tùy thân, mã OTP, mật khẩu tài khoản, thông tin ngân hàng cho người lạ; không truy cập đường link không rõ nguồn gốc; không cài đặt phần mềm không bảo đảm an toàn; thường xuyên cập nhật kiến thức nhận diện thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng.
Đồng thời, mỗi cá nhân cần xây dựng văn hóa ứng xử văn minh trên môi trường số, sử dụng mạng xã hội một cách có trách nhiệm, phát ngôn chuẩn mực, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ và lan tỏa những nội dung tích cực, có giá trị cho cộng đồng.
Bảo mật dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin mạng - “lá chắn” trong thời đại số
Trong kỷ nguyên số, dữ liệu cá nhân đã trở thành một loại “tài sản số” có giá trị đặc biệt quan trọng. Nếu bị lộ lọt hoặc bị khai thác trái phép, hậu quả có thể dẫn tới mất tiền trong tài khoản, bị chiếm đoạt danh tính, bị mạo danh vay nợ, bị phát tán thông tin riêng tư hoặc bị lợi dụng vào các hành vi phạm pháp.
Do đó, bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước mà còn là ý thức tự bảo vệ của mỗi công dân.
Người dân cần ghi nhớ nguyên tắc “3 không, 3 phải” trong bảo mật thông tin số:
Ba không:
Ba phải:
Chung tay xây dựng công dân số Liên Bão văn minh, trách nhiệm, an toàn
Chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi mỗi người dân trở thành công dân số hiểu luật, sống có trách nhiệm trên môi trường số và biết tự bảo vệ mình trước các nguy cơ an ninh mạng.
Trên địa bàn xã Liên Bão, việc đẩy mạnh tuyên truyền Luật Chuyển đổi số 2026, phổ biến kiến thức về quyền và nghĩa vụ công dân trên không gian mạng, nâng cao nhận thức về bảo mật dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin mạng sẽ góp phần hình thành cộng đồng số văn minh, hiện đại, an toàn; tạo nền tảng vững chắc để địa phương phát triển nhanh, bền vững trong tiến trình xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.
Mỗi cú nhấp chuột đều mang theo trách nhiệm; mỗi thông tin chia sẻ đều cần được kiểm chứng; mỗi tài khoản số đều cần được bảo vệ như chính tài sản của mình. Đó là hành trang cần thiết của công dân trong thời đại số hôm nay.
